Arima duen prozesua
Tailerrean, pieza bakoitza den bezala tratatzen dugu: minituran egindako eskultura bat. Ez dugu prozesu industrialik erabiltzen; oliba, antxoa eta gindilla bakoitza banan-banan moldatua eta eskuz margotua dago, lehen aldiz ikusten duena harritzen duen errealismo hori lortzeko. Zeramikazko plateraren gaineko akaberak behin betiko dotorezia ematen dio, edozein bitrina, egongela edo jatetxetan dirdira egin dezan. 

Mokadu hilezkorra: opari paregabe eta esklusiboa
Donostia bihotzean daraman norbaitentzako opari perfektuaren bila zabiltza? Gure erreprodukzioak apaingarri bat baino askoz gehiago dira; gure kulturaren zati bat dira zeramikan hilezkor bihurtuta.
Mikel Aranburuk banan-banan eskuz landutako eta margotutako piezak direnez, erabateko esklusibotasuna ziurtatzen duzu: ez daude bi pieza berdin. Xehetasun ezin hobea da artisautza autentikoa baloratzen dutenentzat eta donostiar diseinuaren ikono ez iraungarri bat etxean izan nahi dutenentzat.
Lortu zure Gilda esklusiboa eta oparitu Donostia zati bat. 

Gilda platerean

La entrada Gilda: “berdea, gazia eta pixka bat pikantea” se publicó primero en Mikel Aranburu.

Badira denbora eta errespetua eskatzen duten prozesuak. Seigarren urtez jarraian, gure tailerra Aquanaria Iraunkortasuneko VI. Errebelazio Sariaren sorleku bihurtzeko pribilegioa izan dugu, berriki Madrid Fusión Alimentos de España 2026 agertokian banatutako saria dela eta.

Pieza baten arima: Zink Birziklatua

Guretzat, enkargu hau alkimia artisauko erronka bat da. Zink birziklatuzko lupia hau metala berreskuratzetik jaiotzen da. Ez dugu perfekzio industrialik bilatzen; lehenago beste bizi bat izan duen material baten noblezia baizik. Orain, gure tailerreko eskuzko lanari esker, gure itsasoekiko errespetuaren sinbolo bihurtu da.

Eskultura honek Aquanariaren konpromisoa islatu nahi du, sakonki miresten dugun filosofia baitu. Lupia basatiaren ordezko iraunkorraren aldeko apustua egiten dute —Atlantikoko ur irekietan hazia eta ekosistemarekiko erabateko errespetuarekin—, eta hori bat dator gure artisautza ulertzeko moduarekin: kontzientziaz ekoiztea etorkizuna babesteko.

Esker on partekatua

Harrotasuna da gure zinkezko lupien bidez transmititzen den iraunkortasun-mezu hau sektoreko profesional handien eskuetara iritsi dela ikustea:

Raúl Sánchez Aguirre, Tramo jatetxekoa (Madril).

Màrius eta Joan Jordà i Giró, Empòrium hotel-jatetxekoa (Castelló d’Empúries).

Santi Benéitez, Sebe jatetxekoa (Lanzarote).

Gure zorionik zintzoena guztiei. Ohore bat da gure artea zuen talentuaren bidelagun izatea.

La entrada Iraunkortasuna ardatz sei urteko bidean: Aquanaria Saria 2026 se publicó primero en Mikel Aranburu.

Familian jaiotako ikurra
Ezagutzen gaituzuenok badakizue pieza bakoitzaren atzean gu geu gaudela: Mikel eta Olatz. Anaia-arreben artean lan egiteak badu zerbait magikoa; Mikelen ikuspegi artistikoa eta artisautzarekiko dugun dedikazio komuna batzea baita.

Garaikurra lehen aldiz diseinatu genuenean, indarra eta fintasuna aldi berean adieraziko zuen zerbait bilatzen genuen. Horrela jaio zen gure tximeleta. Harrezkero, urtero lehen eguneko emozio berarekin banatzen dugun ikur bihurtu da. Guretzat, tximeleta emakume ekintzailearen ispilu perfektua da: metamorfosi-prozesu hori, non apal jaiotako ideia bat, ahaleginaren eta pazientziaren bidez, hegaldi ausart eta koloretsu bihurtzen den.

Hiru tximeleta, funts bera, hiru istorio berezi
Aurten ere, gure arreta eta maitasun guztia jarri dugu hiru tximeleta hauek sortzeko. Arima bera duten arren eta hainbeste inspiratzen gaituzten tonu more eta liletan murgilduta dauden arren, bakoitza berezia da.

Kontzeptu bera jarraitu arren, ez dugu nahi bi berdin egotea. Ekintzailetzan bi bide berdin ez dauden bezala,  birziklatutako zinkez egindado gure pieza bakoitzak bere ñabardurak eta testurak ditu. Emakume bakoitzaren banakako istorioari egiten diogun omenaldia da; ingurunea eraldatzeko eta hegan egiteko duten modu berezi horri.

Sustraia eta kontzientzia duen artea
Zink birziklatua aukeratzea ez da erabaki tekniko huts bat, asmo-aitorpen bat baizik. Lehen bizitza bat izan duen material bat hain ederra eta sinbolikoa den zerbaitetan birsortu daitekeela pentsatzeak hunkitu egiten gaitu. Zinka modu artisauan lantzeak materiarekin konektatzeko aukera ematen digu, hegoei forma emanez, saritutako emakumeek beren proiektuei ematen dieten determinazio berarekin.

Tximeleta hauek Celia Rogero ikertzailea, Bella Bowring ekintzailea eta Multiverse Computing taldea bezalako emakume mirestuen eskuetan ikusteak azaldu ezinezko harrotasunez betetzen gaitu. Gure tailerreko eta gure familiako zati txiki bat haiekin geratzen dela jakitea da, haien talentuaren onarpen gisa.

Eskerrik asko parte izaten uzteagatik
Hiru edizioren ondoren, zinkezko tximeleta hauek gure familia-historiaren parte direla sentitzen dugu. Bihotzez eskertu nahi diegu Donostiako Udalari eta Donostia Sustapenari guregan konfiantza izaten jarraitzeagatik, eskuz egindako lana baloratzeagatik eta, beste urte batez, hainbeste emakume inspiratzaileren arrakastari hegoak jartzen uzteagatik.

Zorionak saridun guztiei! Eskerrik asko, ahaleginarekin eta pasioarekin, beti oso gora egin daitekeela erakusteagatik.

La entrada Amets baten hegaldia: Hiru urtez Emakumeekinn Sarien bihotza zizelkatzen se publicó primero en Mikel Aranburu.

Emakumearen Nazioarteko Eguna dela eta, Donostiako Sustapen Elkarteak espiritu ekintzailea garatzen eta hirian berrikuntza bultzatzen laguntzen duten emakumeei aitorpena egin die, hiru kategoriatan: emakume ekintzaileak, berrikuntzaren eta emakumeen talentuaren aldeko apustua egiten duten enpresak eta STEAM bokazioak bultzatzen dituzten emakume ikertzaileak. Horretarako, iraunkortasunaren alde egin du beste behin ere, eta Mikel Aranburu Donostiarrari eskatu dio sarien elaborazioa egitea Ingurumenarekiko duen konpromisoagatik, bere obra guztiak material birziklatuekin eskuz eginak baitaude.

“Eskerrak eman nahi nizkieke Udaleko eta FomentoSSko lantalde osoari, sarien diseinurako askatasun osoa emateagatik. Harro nago emakumeek lanean egiten duten lan handia aitortzen duen ekitaldi garrantzitsu batean parte hartu ahal izan dudalako. Horregatik oso argi neukan irudia tximeleta bat izango zela, bere metamorfosiak eragindako eraldaketaren sinbolo eta iraunkortasun eta erresilientziaren sinonimo. Azkenean libre hegan egiten duen tximeleta. Eta tonu moreetan, borroka, jakinduria, irudimena, eromena, sormena, misterioa eta magia irudikatzen dituen kolorea delako. ”
M. Aranburu

EmakumeEkinn saria jaso dutenak, aipatutako hiru modalitateetan, honako hauek izan dira: GOXONELA Marianela Guarda (ekintzailea), ViveBiotech (enpresa) eta María Muñoz Cafarell (ikertzailea).

Donostiako Sustapenak Mikel Aranburu artistaren partaidetza izan du saria egiteko eta Aspegi, Emakumeak Zientzian edo SShops bezalako erakundeen proposamenak egiteko. Sariak Eneko Goia alkateak, Marisol Garmendia Tokiko Ekonomia eta Enplegu zinegotziak eta Iñigo Olaizola Donostiako Sustapeneko zuzendari gerenteak eman dituzte.

Ekintzailetzaren, zientziaren eta beste sektore profesional batzuen alorrean emakumearen presentzia bultzatzeko lanean ari diren hainbat erakundek parte hartu dute ekitaldian, eta ekintzaileei eskainitako EKINN gunean izan da, joan den asteko astelehenean inauguratu zena. Aintzatespen horiek Donostiako Sustapenak enpleguarekin eta ekintzailetzarekin lotutako berdintasun-politikak bultzatzeko egindako apustuaren parte dira, eta urtero bi milioi euro bideratzen dituzte politika horietara.

Ekitaldian, Eneko Goia alkateak irabazle guztiak zoriondu ditu, eta eskerrak eman dizkie “zuen esparruan egiten ari zareten lan handiagatik, etorkizuneko belaunaldiei erakusteko edozein arlotan lan karrera arrakastatsua egin daitekeela”. Horrela, “jarraitu beharreko eredu bat zarete. Oraingo eta etorkizuneko apustua hiriarentzat. Zuen adibideak, zalantzarik gabe, askoz enpresa berritzaile gehiagok emakumeen talentuaren alde egitea eragingo du, eta askoz emakume gehiagok gure hirian ekiteko apustua egitea “.

Bestalde, Marisol Garmendia Tokiko Ekonomia eta Enpleguko zinegotziak azpimarratu du Donostiak emakumeen talentua behar duela aurrera egiten jarraitzeko: “herritarren erdia ordezkatzen dugu, eta gizarte adimendun eta bidezkoek emakumeen talentua hartzen eta bultzatzen dute, hau da, beren sormen-, berrikuntza- eta ezagutza-ahalmenaren % 50, eta, beraz, garatzeko eta ongizatea sortzeko gaitasunaren % 50. Hori dela eta, oso garrantzitsua da errealitate hori bistaratzea eta emakumeak hazteko eta beren proiektu profesionalak garatzeko balioko duten erreferenteak sortzea, desberdintasun-arrakalak gaindituz eta gure hiriaren aurrerabideari potentzial osoa emanez “.

Marianela Guardia, ekintzailea

Aitorpen horren bidez, hiria eraikitzeko egunero lan egiten duten eta beren proiektu ekintzaileak aurrera ateratzeko gai diren emakumeak ikusarazi nahi dira. Goxonela euskal argentinar lantegi bat da, 2021ean sortua eta Egia auzoko Ametzagaña kaleko 33an kokatua. Bertan, gastronomiarekiko grina eta lan ona uztartzen dira Argentinako eta Euskal Herriko gozoki eta gozogintzako produkturik onenak eskaintzeko. Kulturak uztartzen dituen proposamen bat garatzeko, hirian dagoena osatzen duen merkataritza-eskaintza bat eraikitzeko eta ekimen ekintzaile eta berritzaile bat bultzatzeko Argentinatik iristen den sormen-gaitasuna izan dira Marianela Guardia emakume ekintzaile gisa bereizteko kontuan izan diren balioak.

María Muñoz Caffarel, ikertzailea

Biokimikan eta Biologia Molekularrean doktorea Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, Ikerbasque eta Miguel Servet ikertzaileak eta BioGipuzkoako Ikerketa Taldeko burua da. Bertan, Bularreko Minbiziaren taldeko burua da 2020tik. Gainera, Mariak konpromiso sendoa du neskengan bokazio zientifikoak bultzatzeko eta emakumea zientzian ikusarazteko. Emakumeak Zientzian elkarteko kidea da eta STEAM bokazioak bultzatzeko sentsibilizazio ekintzetan aktiboki parte hartzen du. Emakumeak zientziaren eta ikerketaren esparruan duen presentziarekiko eta parte-hartzearekiko konpromisoa, eta Mariak ildo horretan belaunaldi berrien artean egiten duen lana izan dira aintzat hartu diren merezimenduak.

ViveBiotech, berrikuntza eta emakumeen talentua

ViveBiotech Donostiako enpresa bat da, eta minbizia edo gaixotasun arraroak tratatzeko terapia genikoetan aplikatzen diren bektore lentibiralak garatzen eta ekoizten ditu, besteak beste. Langileen % 70 baino gehiago emakumeak dira, eta berdintasuna, aniztasuna eta inklusioa bezalako balioak enpresa-proiektuaren parte dira, taldeko pertsona guztien kontziliazio pertsonala eta profesionala erraztuz. Berdintasuna gobernantzaren eta enpresaren ESKaren ardatz gisa kokatzen duen kultura korporatiboaren aldeko apustuak merezi du aintzatespen hori.

La entrada Emakumeekinn sariak, Mikel Aranburu artista donostiarrak eginak. se publicó primero en Mikel Aranburu.

Irulegiko Eskua brontzezko objektu arkeologiko bat da, Nafarroa Garaiko Aranguren udalerrian dagoen Irulegi mendiko Burdin Aroko Irulegiko herrixkan aurkitua, Euskal Herrian. Baskoien mintzairaren hitzak dituela uste dute zenbait adituk, testuaren lehenengo hitza Sorioneku gisa interpretatu baitute, iberierazko ipar-ekialdeko idazkeraren antzeko zeinu kode batez idatzia. Ezohikoa da, ez bait da inon ere beste esku grabaturik aurkitu. Testu apotropaikoa dela uste da, etxeko sarreran jarrita zorte ona emateko edo agur egiteko erabilia.

Aurkikuntza

Mattin Aiestaran arkeologoaren taldeko Leire Malkorra induskariak aurkitu zuen, 2021ko ekainaren 18an. Artean, esku forma zuela jakin gabe ere, garrantzizkoa izan zitekeelakoan, ingurua kontu handiz garbitu zuten eta prozesua grabaketaz dokumentatu.

2021eko uztailaren 13an, eskua Nafarroako Gobernuko agintarien ardurapean geratu zen, indusketako beste pieza batzuekin batera, idazkunik zuenik inork ez zekiela.

2022ko urtarrilaren 18an, Carmen Usua zaharberritzaileak garbitzean, idatzita zegoela antzeman zuen eskuak azazkal marraztuak zituela eta, eskuina zela igarri zuen, baina garbiketa eta «irakurketa» prozesua eskua atzamarrak gora zituela egin zuen, eta laneko mahaian zaharberritzailearen eskuen posizio logiko bera errepikatu zuen. Hizkiak ikusi zituzten lehen epigrafistek, ordea, alderantzizko irakurketa zegokiola nabaritu zuten eta, hortaz, eskuak beheranzko posizio naturala zuela. Usuarekin batera, Berta Balduz zaharberritzaileak osatu zuen errestaurazio prozesua.

2022ko azaroaren 14an aurkeztu zuten prentsaren aurrean Nafarroako Gobernuak eta Aranzadi Zientzia Elkarteak.

Irulegiko gazteluaren ondoko Burdin Aroko Irulegiko herrixkan aurkitu zen. Kokapen geografiko bikaina du, 360 graduko ikuspegiekin Iruñerriaren gainean eta Nafarroa Garaiko hegoaldea Pirinioetako haranekin lotzen duten pasabideen gainean. Horrek eman zion defentsarako balio garrantzitsua

Gazteluaren oinarrian dagoen 2,2 hektareako kokapen primitiboa hazten joan zen mendeetan zehar, harik eta K.a. I. mendean 14 ha izatera iritsi arte, nekazaritzarako eta abeltzaintzarako espazioak barne. Esparrua harresiz inguratuta zegoen. Biztanle-kopurua kalkulatzea zaila bada ere, 100 eta 200 pertsona artean bizi zitezkeela uste da.

Biztanleek bizitzeko eremu altuak aukeratzen zituzten, demografiaren hazkundea eta klimaren okertzea medio, baliabideak urritu egiten baitziren eta haiengatik lehiatu behar baitzuten. Horren ondorioz, proto-hiri egonkorrak agertu ziren, erraz defendatzeko modukoak eta harresituak; bertan, nekazaritzaz eta abeltzaintzaz bizi ziren eta, aldi berean, gerlariak ere baziren. Irulegi, beste bizpahiru kokagunerekin batera, Iruñerriko populazioa egituratzen zuten kokalekuetako bat izan zen, agian, erromatarrak iritsi eta Ponpaelo (gaur egungo Iruñea) sortu aurretik, K.a. 74 edo 75 urteetan.

Herrixka hori K.a. I. mendean abandonatu zen Antzinako Erromako osteak iritsi zirenean. K.a. 82 inguruan Sertorioren gerraren eraginez hustu zen herria. Inguruan aurkitutako material guztia kontuan izanda, biztanleek dena etxean utzita ihes egin behar izan zutela ondorioztatu dute.

Ezaugarriak

Pieza brontzezkoa da, eta haren patinaren % 53 eztainua da, %41 kobrea eta % 2 beruna, gauza ohikoa antzinako aleazioetan, Aranzadi Elkartekoen esanetan. Eskua 143 mm luze da, 1 mm lodi eta 128 mm zabal; 36 gramoko pisua du.

Eskuineko esku baten itxura du, tamaina naturalekoa, gutxi gorabehera. Esku ahurraren eremua laua da, eta azazkalak markatuta dauzka, nahiz eta hiru hatzetakoak ez diren ondo kontserbatu: hatz nagikoa, hatz luzekoa eta erakuslekoa.

Hatzak behera begira ditu, goialdean 6,5 mm-ko diametroko zulo bat baitu, eskumuturrari dagokion inguruan. Zuloaren egoera aztertuta, pieza ez zegoela zintzilik jakin dute, euskarri bigun batean iltzatuta baizik, seguruenik, zurean. Zuloan egon zen iltzea edo dena delakoa burdinazkoa ez zela ondorioztatu dute eraberritzaileek, herdoil aztarnarik ez dagoelako.

Idazketa sistema

Javier Velaza epigrafista eta Bartzelonako Unibertsitateko katedradunak ikertu zuen testua, Joaquin Gorrotxategi EHUko hizkuntzalariarekin batera. Haren esanetan, «Irulegiko piezatik abiatuta, esan dezakegu baskoierazko berezko sistema grafiko bat bazegoela».

Iberiar alfabetoan dago, eta idazketa sistema horren aldaera ezagunen artean, badirudi Iberiako ipar-ekialdeko aldaeran dagoela.

Gehiena ulergaitza den arren, lehen hitza sorioneku izanik, euskararen bitartez nolabait uler daitekeela dirudi.

Aurkikuntzak gizartean izan duen eragina

Bulego

Irulegiko esku izeneko abestia kaleratu du Azkoitiko musika taldeak, eta dagoeneko entzungai dago. Aranzadik aurkikuntzaren berri eman eta lau egunetara plazaratu du abestia Bulegok. “Kantu honen sorrera albiste honek guri barruan sortu digunaren adierazle azkar bat da”, adierazi dute musikariek. Tomas Lizarazuk idatzi ditu abestiaren hitzak.

Mikel Aranburu eta Irulegiko eskua

«Mikel Aranburu artista donostiarrak egindako aurkikuntza lepokoetan erreproduzitzen ditu, eta sinbolo gisa  formatu berrien uholdea iragartzen du».
Aurkikuntzaren berria irakurri bezain laister, pentsatu zuen ideia ona izango zela lepoko bati egokitzea. – Soinean eraman ahal izana polita izango zela pentsatu nuen. Harro egoteko sinbolo bat da. Eta albistearen biharamunean, lehen eskua egina zuen. Protagonista izan zen hainbat hedabidetan:

https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/sociedad/2022/11/16/mano-irulegi-convierte-nuevo-icono-6237320.html

https://www.eitb.eus/es/television/programas/nos-echamos-a-la-calle/videos/detalle/9019496/quien-no-corre-vuela-un-joyero-donostiarra-vende-colgantes-con-mano-de-irulegi/

https://www.diariovasco.com/gipuzkoa/mano-irulegi-icono-tiron-gipuzkoa-20221118190159-nt.html

https://www.berria.eus/paperekoa/1920/038/001/2022-12-13/sinboloak-bitxi.htm

Gaur egun formatu desberdinetan saltzen ditu bai Webean, bai Kolon pasealekuko 11 zenbakiko denda fisikoan. Lepoko, brotxe edo jatorrizko tamainan etxerako ongi etorri gisa.

La entrada Irulegiko eskua se publicó primero en Mikel Aranburu.